Bunun Anlamı, Bunun Tanımı, Bu Nedir | Geniş Kapsamlı Türkçe Sözlük

Bunun Anlamı, Bunun Tanımı, Bu Nedir

Geniş Kapsamlı Türkçe Sözlük


Hırtık

Hırtık; üst kısmının insan, alt kısmının hayvan şeklinde olduğuna inanılan, bedeni tüylerle kaplı, ayakları ters kötücül cin, yaratık. Akarsularda yaşadığı kabul edilir. Bu yörelerde adına Çay hırtığı da denilmektedir. Hırtık insan kılığına girip, kılığına girdiği kişinin yakın arkadaşlarına veya akrabalarına gidip, onlarla konuşarak orman ya da akarsu kıyısına götürüp boğmakta, öldürmektedir.

Özellikle karanlıkta ortaya çıkan hırtıktan korunmanın tek yolu ateş yakmaktır. Konuştukları kişinin hırtık olduğundan şüphelenen kişiler, vücutlarının çevresinden veya ayaklarının altından ateş geçirirler. Bu davranışı tekrarlayan hırtık, tüylerinin yanmasıyla kaçıp kendini suların içine bırakır ve gözden kaybolur.

Yine hırtığın zaman zaman çeşitli kişilerin kılığında, ata binip gezdiğine ve atları yorduğuna inanılmaktadır. Atlarını sabah yorgun ve terli bir şekilde bulan kişiler hayvanlarını hırtıkın götürüp götürmediğini anlamak için atların semerlerine veya sırtına yapıştırıcı maddeler sürmektedir. Bu sayede hırtıkın, bu hayvana binince tüylerinin yapışacağına ve tekrar binmeyeceğine inanılmaktadır.

Hortlak

Ölen bir kiÅŸinin, mezarından çıkıp dolaÅŸmasına “hortlaklık”, bunu yapana ise “hortlak” denir. İnanışa göre yaÅŸarken kötülük edenler, baÅŸkalarının ağız tadını kaçıranlar, arabozucu ve dedikoducu, geçimsiz insanların ölünce hortlayacağına inanılır. Hortlak çoÄŸunlukla yaÅŸlı kimselerden olur. Gömüldüğü gece mezarından kalkar.

Huma KuÅŸu

Huma kuÅŸu söylentiye göre Kıpçak çöllerinde, Çin’de ve Hindistan’da yaÅŸayan mitolojik efsanevi bir kuÅŸ. Umay kuÅŸu. Cennet kuÅŸu. Yunanca Feniks denilirdi.

Huma kuşu mitolojik bir isimdir, zümrüt yeşili kanatlı güvercin veya cennetkuşlarına benzer bir kuş olarak tasvir edilir ve himalayalar’da yaşadığı varsayılır.

İççi

Eski inanışlara göre, her bir dağın, akarsuyun ve ormanın kendi koruyucusu vardır. Aslında sahipler (iyeler) sistemiyle bir çizgide birleÅŸen bu ruhlar iyiliksever olup insanlara yardım ederler. Karşılığında da onlara karşı saygılı davranılmasını isterler. saygısızlık gördükleri zaman da o insana zarar verebilirler. Bu ruhların genel adı “iççi”dir.

İtbarak

İtbarak, eski Türk destanlarında sözü edilen, Türklerin sürekli savaÅŸa tutuÅŸtukları, o zamanki Türklerin kuzeybatısında yaÅŸayan “köpek baÅŸlı insana benzer yaratıklar”. Efsanelere ilk defa “Çok tüylü köpek” manasında geçmiÅŸtir. Oguz KaÄŸan destanlarına göre, “Itbarak’ların yurdu, kuzey-batıya dogru uzanan, karanlık ülkeleri içindeydi. OÄŸuz Han, ‘İtbarak’lara karşı bir akın yapmış; fakat yenik ayrılıp, daÄŸlar arasındaki bir nehrin ortasında bulunan, küçük bir adacığa sığınmak zorunda kalmıştı.

Karakoncolos

Türk mitolojisinde, Karakoncolos, ‘kara renkte ve çirkin olarak tasarımlanan bir umacı, bir kötülük cini’dir. Özellikle KuzeydoÄŸu Anadolu Türk kültüründe yer etmiÅŸ ve Bulgar folklorunde de rastlanan bir yaratıktır. Bir tür öcüyü andıran karakoncolos pek dehÅŸetengiz sayılmaz ve zararsız olduÄŸuna inanılır.

Kamos

Kamos, Harput yörelerinde görülen bir kötücül yaratıktır. Yalnız başına uyuyan insanların üzerine bütün ağırlığı ile çöker, onların çarpılmalarına bazen de ölmelerine sebep olabilirmiş. Geceleri dolaşan bu yaratık anlatımlara göre bazen iriyarı, bazen de cüce görünüşlüdür. Başında daima bir börk taşır. Bir insan bu börkü kapmayı başarırsa elinde börk büyüklüğünde altın kalacağına inanılır. Zaman zaman kara kedi şeklinde de görülebilen kamosun bastığı kişi, kanının çekilip damarlarının kuruduğunu sanır.